สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลให้เกียรติไทย นำชื่อ 7 อำเภอ-จังหวัดของไทยตั้งชื่อหลุมอุกกาบาตบนดาวอังคาร ประกอบด้วย จัตุรัส กันตัง น่าน พล ตาก นาทม ยะลา 'หว้ากอ'จัดดูดาวอังคารใกล้โลก
เมื่อวันที่ 14 เมษายน 2557 นายวิษณุ เอื้อชูเกียรติ กรรมการวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวถึงกรณีคืนวันที่ 14 เมษายน จนถึงเช้าวันที่ 15 เมษายน ดาวอังคารจะเข้าใกล้โลกมากที่สุดในรอบ 7 ปี ประชาชนทั่วไปที่สนใจสามารถสังเกตเห็นได้ด้วยตาเปล่า โดยจะมองเห็นดาวอังคารสุกสว่างส่องประกายสีส้มแดงบนท้องฟ้า และหากใช้กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็กจะสามารถมองเห็นขั้วน้ำแข็งและลักษณะพื้นผิวดาวอังคารได้ว่า บนดาวอังคารมีหลุมอุกกาบาตจำนวนมาก ในจำนวนนี้สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้ตั้งชื่อตามชื่ออำเภอและจังหวัดในประเทศไทย 7 หลุม ได้แก่ Chatturat อ.จัตุรัส (ชัยภูมิ), Kantang อ.กันตัง (ตรัง), Nan จ.น่าน, Phon อ.พล (ขอนแก่น), Tak จ.ตาก, Thom ไม่พบชื่อนี้โดยตรง แต่มี อ.นาทม (นครพนม) และ Yala จ.ยะลา
นายวิษณุกล่าวว่า สำหรับการตั้งชื่อหลุมดาวอังคารนั้น สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้ตั้งคณะอนุกรรมการตั้งชื่อดาวอังคารเมื่อปี ค.ศ.1919 ต่อมาในปี 1957 เริ่มเข้าสู่ยุคอวกาศเมื่อมีการส่ง อนุกรรมการตั้งชื่อดาวอังคารเมื่อปี ค.ศ.1919 ต่อมาในปี 1957 เริ่มเข้าสู่ยุคอวกาศเมื่อมีการส่ง สปุตนิก ดาวเทียมดวงแรกของโลกขึ้นสู่อวกาศ ตามมาด้วยการสำรวจดวงจันทร์ในโครงการอพอลโล ของสหรัฐอเมริกา โครงการลูนาและซอนด์ ของสหภาพโซเวียต อีกทั้งยานอวกาศที่ถูกส่งไปสำรวจดาวเคราะห์ดวงอื่น เช่น ยานชุดวอยเอเจอร์ มารีเนอร์ หรือยานกาลิเลโอ เป็นต้น เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้งานตั้งชื่อของสหพันธ์กลายเป็นงานช้าง เพราะนอกจากจะได้ข้อมูลดวงจันทร์และดาวอังคารที่ละเอียดขึ้นแล้ว ยังมีภาพจากดาวพุธ ศุกร์ กับดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดีและเสาร์ โถมเข้ามาให้ตั้งชื่ออีก ทั้งนี้การตั้งชื่อสามารถทำได้เฉพาะกับดาวเคราะห์และดวงจันทร์ที่เป็นก้อนหิน รวมทั้งดาวเคราะห์น้อยเท่านั้น จะตั้งชื่อให้อะไรบนดาวเคราะห์แก๊สขนาดยักษ์ อย่างพฤหัสบดี เสาร์ ยูเรนัส และเนปจูน ไม่ได้ เพราะผิวนอกที่เราเห็นมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
"ล่าสุดได้กำหนดมาตรฐานสำหรับการตั้งชื่อภูมิสถานบนดาวอังคาร ดังนี้ 1.หลุมขนาดใหญ่ ตั้งชื่อตามชื่อนักวิทยาศาสตร์ผู้มีส่วนสร้างความก้าวหน้าแก่การศึกษาดาวอังคาร และนักเขียนหรือคนอื่นที่มีผลงานเกี่ยวกับเรื่องของดาวอังคาร 2.หลุมขนาดเล็ก ตั้งชื่อตามชื่อเมืองในโลก ที่มีประชากรน้อยกว่า 100,000 คน 3.หุบเขาขนาดใหญ่ ใช้ชื่อขนาดเล็ก ตั้งชื่อตามชื่อเมืองในโลก ที่มีประชากรน้อยกว่า 100,000 คน 3.หุบเขาขนาดใหญ่ ใช้ชื่อว่าคำว่า ดาวอังคาร หรือดาว ในภาษาต่างๆ อย่างดาว vallis ซึ่งเป็นร่องน้ำสำคัญที่พบบนดาวอังคาร 4.หุบเขาขนาดเล็ก ชื่อแม่น้ำในสมัยโบราณ หรือชื่อปัจจุบัน" นายวิษณุกล่าว และว่า จะเห็นได้ว่าเกือบทุกกรณีสามารถเอาชื่อจากประเทศหรือวัฒนธรรมต่างๆ ในโลกมาใช้ได้ ซึ่งคณะอนุกรรมการได้พยายามทำอย่างเสมอภาค คือหยิบจากที่โน่นที่นี่มาตามส่วนของทวีปและประเทศที่มีในโลก รวมทั้งจากประเทศไทย ถือเป็นการให้เกียรติกับทุกประเทศ
นายอารี สวัสดี นายกสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวว่า การตั้งชื่อหลุมบนดาวอังคารจะไม่ใช้ชื่อยาว ตั้งชื่อไม่เกิน 1-2 คำ เพื่อให้กระชับ แต่ละชื่อจะบ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของประเทศนั้นๆ คือชื่อนั้นจะมีเรียกแค่ในประเทศนั้นโดยเฉพาะ เป็นต้น
นายประกิต จันทร์ศรี ผู้อำนวยการอุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้า ณ หว้ากอ ต.คลองวาฬ อ.เมืองประจวบคีรีขันธ์ เปิดเผยว่า จากกรณีดาวอังคารโคจรใกล้โลก ขณะเดียวกันจะเห็นดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร ปรากฏว่ามีนักท่องเที่ยวและประชาชนในพื้นที่ให้ความสนใจเดินทางมาชมที่อาคารดาราศาสตร์และอวกาศภายในอุทยานฯ อุทยานฯจึงจัดกิจกรรมตั้งกล้องดูดาวอังคารที่มีความทันสมัยมีประสิทธิภาพสูง 4 กล้อง ที่อาคารดาราศาสตร์และอวกาศ พร้อมจัดนิทรรศการบรรยายเรื่องดาวอังคารตามเวลาที่กำหนด โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายแต่อย่างใด คาดว่าในช่วงดูดาวอังคาร ทัศนวิสัยบนท้องฟ้าที่บ้านหว้ากอจะสามารถมองเห็นดาวอังคารด้วยตาเปล่าได้อย่างชัดเจน
มติชน (กรอบบ่าย) ฉบับวันที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2557
